Οικονομική κρίση – Ο ρόλος της εκκλησίας (Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου)

Στην χώρα αυτή -και πριν από την κρίση- ελάχιστα θέματα συζητούνταν ψύχραιμα, απροκατάληπτα, εις βάθος. Ένα από τα πλέον δύσκολα ζητήματα για οιαδήποτε εκδοχή δημοσίου διαλόγου υπήρξε ανέκαθεν ο ρόλος της Εκκλησίας και κυρίως ο σχέσεις της με το κράτος. Εκατέρωθεν φανατισμοί και υπερβολές επικρατούν και δίνουν το στίγμα, οποτεδήποτε και με οποιαδήποτε αφορμή εγείρεται το ζήτημα. Οι φανατικοί του απολύτου διαχωρισμού κράτους Εκκλησίας εμμένουν στην προσπάθεια άνωθεν "φωταδιστικής" επιβολής ενός "δυτικότροπου" υποτίθεται απόλυτα κοσμικού κράτους με την Εκκλησία να λειτουργεί περίπου σε ένα μοντέλο ΜΚΟ (για την ιστορία πάντως, αξίζει να αναφερθεί, ότι σε πολλά δυτικά κράτη η Εκκλησία δεν είναι και τόσο απόλυτα διαχωρισμένη από το κράτος, π.χ. στο Ηνωμένο Βασίλειο προκαθήμενος της Εκκλησίας της Αγγλίας είναι ο εκάστοτε βασιλιάς-βασίλισσα, ενώ και στην χώρα μας η ανακήρυξη του αυτοκεφάλου της Ελλαδικής Εκκλησίας και η στενή διασύνδεση της με το ελληνικό κράτος υπήρξε πολιτική επιλογή των Βαυαρών του Όθωνα στα πρότυπα των γερμανικών Staatskirchen-"κρατικές εκκλησίες"), ενώ στην αντίπερα όχθη κατισχύει ο θρησκόληπτος σκοταδισμός και η απροκάλυπτη πολιτική και εμπορική (από τους πραματευτάδες των τηλε-πωλήσεων βιβλίων) εκμετάλλευση του θρησκευτικού φρονήματος των πενόμενων και σκληρά δοκιμαζόμενων (πλέον) ανθρώπων. Οι μεν εστιάζουν στην εκκλησιαστική περιουσία και τα προνόμια του κλήρου, οι δε στο ιδεολόγημα του υποτιθέμενου "ελληνο-χριστιανικού πολιτισμού", ως βασικού στοιχείου αυτοπροσδιορισμού και συνοχής του "κατατρεγμένου" ελληνικού έθνους με μπόλικες προσθήκες αφελούς συνωμοσιολογίας. Η κρίση έκανε και αυτή τη συζήτηση πιο φορτισμένη και εμφυλιοπολεμική. Κάπως έτσι φθάσαμε στο σημείο κάποιες  κακόγουστες και χονδροκομμένες διαδικτυακές φάρσες να διώκονται ακαριαίως ...ποινικά, κατόπιν σχετικής υποδείξεως από την, ορίζουσα πλέον την αντζέντα, δράκα των μελονοχιτώνων.
   Στις τάξεις όμως του κλήρου υπάρχουν και σημαντικές πνευματικές φυσιογνωμίες που αρθρώνουν λόγο μεστό, ουσιώδη, μειλίχιο. Προσωπικότητες που αντιλαμβάνονται, ότι σε καιρούς χαλεπούς και ταραγμένους, ο ρόλος της Εκκλησίας, πέραν του όποιου -σημαντικού έτσι κι αλλιώς- φιλανθρωπικού  έργου  της, περιλαμβάνει και μια προσπάθεια ψυχικής και πνευματικής υποστήριξης, όσων προστρέχουν (και δεν είναι λίγοι) σ'αυτήν. Παραθέτω παρακάτω το κείμενο μιας πολύ ενδιαφέρουσας -εκτιμώ- ομιλίας που εκφώνησε ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος, στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών στην Κρήτη στις 3/9/2012.
Διαβάστε το (ει δυνατόν)...χωρίς πάθος.

               ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ – Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ 

1. Ἡ οἰκονομική κρίση πού ζοῦμε σέ πολλές χῶρες τοῦ κόσμου, καί ἰδιαίτερα ἐμεῖς στόν Νότο τῆς Εὐρώπης, ἔχει ὁδηγήσει ἑκατομμύρια ἀνθρώπων σέ κατάθλιψη καί συχνά σέ ἀπόγνωση. Σήμερα ὅλο καί περισσότερο συνειδητοποιεῖται ὅτι ἡ οἰκονομική αὐτή κρίση εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς γενικότερης κοινωνικῆς κρίσεως, μιᾶς κρίσεως ἀξιῶν. Ἀποτελεῖ συνέπεια μιᾶς θεωρητικῆς ἀντιλήψεως σχετικά μέ τόν ἄνθρωπο καί τή φύση, ἡ ὁποία, στήν ἐποχή τοῦ εὐδαιμονισμοῦ, κινήθηκε σέ ἐντελῶς διαφορετική κατεύθυνση ἀπό τή χριστιανική. Ἀπωθώντας ἀπό τή συνείδηση τῶν ἀνθρώπων καί τῆς κοινωνίας τήν πίστη στόν Θεό, στόν Θεό τῆς ἀλήθειας, τῆς δικαιοσύνης καί τῆς ἀγάπης, ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος κατέληξε στό συμπέρασμα ὅτι, ἀφοῦ δέν ὑπάρχει Θεός, ὅλα ἐπιτρέπονται.

O «ηθικός κίνδυνος»

Οι τα φαιά φορούντες και περί ηθικής λαλούντες
                                Κωνσταντίνος Καβάφης

Από το ξέσπασμα της κρίσης χρέους στην ευρωζώνη και ειδικότερα από τα τέλη του 2009, αρχές του 2010, που διαφαινόταν ο επερχόμενος πλήρης αποκλεισμός της Ελλάδας από τις χρηματαγορές, αναπτύχθηκε μια επιχειρηματολογία που δικαιολογούσε όσα τελικά έγιναν (εμπλοκή του ΔΝΤ στην χρηματοδότηση ευρωπαϊκών κρατών, μνημόνια, σύμφωνο δημοσιονομικής σταθερότητας, PSI κτλ), αλλά και όσα δεν έγιναν (κοινές εγγυήσεις για μέρος των κρατικών χρεών, αμοιβαιοποίηση χρεών, αναπτυξιακή δραστηριοποίηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, ποσοτική νομισματική χαλάρωση, αντικυκλικές πολιτικές αντιστάθμισης της υφεσιακής επίδρασης των προγραμμάτων λιτότητας, ευρωομόλογα χρέους και αναπτυξιακά), και η οποία είχε στον πυρήνα της τη λογική του περίφημου «ηθικού κινδύνου» (αγγλιστί moral hazard). Η έννοια είναι σχετικά απλή: Aν κάποιος γνωρίζει, ότι, παρά το γεγονός πως συμπεριφέρεται αφρόνως περί τα οικονομικά του, υπάρχει κάποιος άλλος που θα υποχρεωθεί να τον διασώσει, τότε πιθανότατα θα συνεχίσει την ανεύθυνη συμπεριφορά του (με ενδεχομένως καταστροφικές συνέπειες και για τον ίδιο και για τον «διασώστη» του). Δεν μαθαίνει κανείς από τα λάθη του αν δεν πληρώσει γι’αυτά. Οι επιλογές και οι παραλείψεις έχουν συνέπειες και το κόστος πρέπει να αναλαμβάνεται και να πληρώνεται. «Δεν δίνεις», λοιπόν, «χρήματα σε έναν αλκοολικό ή έναν ναρκομανή, γιατί θα συνεχίσει να πίνει ή να τρυπιέται». Δεν επιδεικνύεις άνευ όρων αλληλεγγύη στην όποια αφερέγγυα Ελλάδα γιατί, πρώτον θα συνεχίσει να σε κοροϊδεύει με τα "greek statistics" και δεύτερον θα δώσεις λάθος μήνυμα στην όποια Πορτογαλία ή Ισπανία σκέφτεται να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο (και «παιδαγωγικός» ο ρόλος της έννοιας του ηθικού κινδύνου!). Προεκτεινόμενο δε το συγκεκριμένο σκεπτικό καταλήγει μοιραία και στην ανάγκη τιμωρίας, αφενός ως «καθαρτηρίου νέμεσης» για τον «αμαρτήσαντα» και αφετέρου για να λειτουργήσει «παιδαγωγικά», ως αντι-κίνητρο, η δύστηνος μοίρα του «αμαρτωλού» για τυχόν έτερους υποψήφιους παραστρατούντες.  Τέλος, η επίκληση του ηθικού κινδύνου εξυπηρετεί και τη στρατηγική προώθηση καλώς εννοούμενων πολιτικών στόχων διευκολύνοντας την προώθηση «αναγκαίων μεταρρυθμίσεων»: «Δεν σου δίνουμε τη δόση, αν δεν μεταρρυθμισθείς» («Προϋπόθεση η θετική έκθεση της τρόικας για την εκταμίευση της επόμενης δόσης» επαναλαμβάνουν μονότονα οι τίτλοι των ειδήσεων).
   Είναι, νομίζω, σαφές ότι αυτού του είδους η συλλογιστική, εκπορευόμενη ενδεχομένως από μονεταριστικών αντιλήψεων κύκλους των ηγετικών ελίτ του Βερολίνου καθώς και από την τεχνοκρατική γραφειοκρατία του «ευρωϊερατείου» των Βρυξελλών, επικράτησε πλήρως και υπαγόρευσε τις πολιτικές που ακολουθήθηκαν στην ευρωζώνη κατά την τελευταία τριετία.

Οι καλές προθέσεις και o δρόμος για την ...κόλαση

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού διάβασα ένα εξαιρετικό βιβλίο του Βρετανού ιστορικού Μark Mazower με τίτλο «Βαλκάνια» (εκδόσεις Πατάκη) που πραγματεύεται και παρουσιάζει με τρόπο συνοπτικό, εύληπτο και γλαφυρό την ιστορία των Βαλκανίων και των βαλκανικών λαών τους τελευταίους 4-5 αιώνες. Ο Μazower αντικρούει και ανασκευάζει με επιστημονική τεκμηρίωση και πλήθος αναφορών και πηγών πολλές από τις «δυτικές»δοξασίες, προκαταλήψεις και στερεοτυπικές προσεγγίσεις περί «καθυστερημένων», «απολίτιστων»και «εγγενώς βίαιων» Βαλκάνιων και βασίμως ισχυρίζεται ότι, όπως, εν πολλοίς η Ευρώπη έδωσε στα Βαλκάνια τις κατηγορίες με τις οποίες οι λαοί τους αυτοπροσδιορίζονται (και αυτοοικτίρονται), έτσι τους έδωσε και τα ιδεολογικά όπλα-κυρίως με τη μορφή του νεότερου ρομαντικού εθνικισμού- με τα οποία να αυτοκαταστραφούν. Ο Βρετανός ιστορικός επεξηγεί πως η ριζοσπαστικοποίηση της πολιτικής σκέψης φλογερών διανοουμένων και φιλόδοξων πολιτικών, εμπνευσμένων από τα ιδεώδη του διαφωτισμού (τη φιλελεύθερη σύλληψη του έθνους-κράτους με ένα συνδυασμό εξουσίας της εθνικής πλειονότητας με εγγύηση και σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων των μειονοτήτων) οδήγησε στο γεωλογικά κατακερματισμένο (από πλήθος οροσειρών) και πολιτικά εύφλεκτο περιβάλλον της βαλκανικής, εν μέσω και των γεωπολιτικών ανταγωνισμών των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, εκτός από τον σχηματισμό νεοπαγών εθνών-κρατών, και σε ακραίες βιαιότητες, μαζικές εθνοκαθάρσεις (ελληνισμός του Πόντου και της Μικράς Ασίας, Αρμένιοι κ.α.), βίαιες ανταλλαγές πληθυσμών, και πρωτοφανούς κλίμακας εκπατρισμούς εθνικών ομάδων με ξερίζωμα τους από τις πατρογονικές τους εστίες, σε προσφυγιά, αίμα, πόνο και αμέτρητες προσωπικές, οικογενειακές και εθνικές τραγωδίες. 90 χρόνια μετά τη Μικρασιατική καταστροφή που τερμάτισε την τρισχιλιετή ελληνική παρουσία στα παράλια της Μικράς Ασίας (στο όνομα ενός ρομαντικού ενδεχομένως, αλλά αστόχαστου, όπως αποδείχθηκε, μεγαλοϊδεατισμού) , δεν μπορεί παρά να σκεφθεί κανείς, πως όντως, πολύ συχνά...«ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις».

Φοροδιαφυγή, πολιτική βούληση και άλλα... χωρατά

Η είδηση, εν μέσω της Αυγουστιάτικης ραστώνης και του καταιγισμού σεναρίων για την ενδεχόμενη σύνθεση του «πακέτου μέτρων» των 11,5 δις ευρώ (κρατείστε το νούμερο αυτό στο μυαλό σας, σύντομα θα το «βρούμε πάλι μπροστά μας»), πέρασε μάλλον στα «ψιλά». Μία αποκαλυπτική μελέτη του Πανεπιστημίου του Σικάγου υπολόγισε τα μη δηλωθέντα εισοδήματα των ελευθεροεπαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων (ιατρών, μηχανικών, χρηματοοικονομικών παραγόντων, λογιστών, νομικών, καλλιτεχνών, ξενοδόχων, εστιατόρων, κατασκευαστών, αγροτών) στην Ελλάδα και το («σωτήριον») έτος 2009 σε 28 δις ευρώ. Τα εισοδήματα αυτά, αν είχαν φορολογηθεί κανονικά (με 40% συντελεστή), θα είχαν αποφέρει φορολογικά έσοδα τουλάχιστον ...11,2 δις ευρώ (άλλως θα μείωναν το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2009 κατά 31%, του δε 2008 κατά 48%). Η, με μετριοπαθείς, δηλαδή, υπολογισμούς, υστέρηση εσόδων λόγω φοροδιαφυγής ενός και μόνο έτους, έφθανε για να καλύψει το σύνολο των επαχθών μέτρων (τα οποία εννοείται ότι θα ...«είναι τα τελευταία») που θα ληφθούν για τη βίαιη δημοσιονομική προσαρμογή που απαιτείται για την προσεχή διετία.
...Μάλιστα... «Και που είναι η είδηση;», θα αναρωτηθεί ο καλόπιστος (και κουρασμένος από τις συζητήσεις και διακηρύξεις δεκαετιών για το ζήτημα) αναγνώστης. «Χρειαζόμασταν τους καθηγητές από το Σικάγο να μας πουν ότι η φοροδιαφυγή στην Ελλάδα είναι τερατώδης;» Το εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης των Αρταβάνη, Morse, και Τσούτσουρα (Έλληνες οι δύο εκ των τριών) είναι η απλότητα της μεθόδου που χρησιμοποίησαν: συνέκριναν τα δηλωθέντα εισοδήματα των ελεύθερων επαγγελματιών με τις δόσεις αποπληρωμής των δανείων τους. 

Παναγιώτης Κονδύλης: Η σημερινή Ελλάδα αποτελεί περίπτωση φθίνοντος έθνους (1992)

Ο Παναγιώτης Κονδύλης  (1943-1998) συμπεριλαμβάνεται πιθανότατα στους σημαντικότερους Έλληνες διανοητές του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα. Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από το βιβλίο του “Πλανητική πολιτική μετά τον ψυχρό πόλεμο” και αναδημοσιεύθηκε τον Απρίλιο από την LiFO με ευρεία διαδικτυακή διάδοση και αναπαραγωγή. Αυτές τις ημέρες που οι  «διαπραγματεύσεις» με τους δανειστές και τους Ευρωπαίους αξιωματούχους είναι στο επίκεντρο και το μέλλον της χώρας στην ευρωζώνη φαντάζει επισφαλές, θυμήθηκα το εν λόγω κείμενο του Π. Κονδύλη και θεώρησα σκόπιμο να το αναδημοσιεύσω. Σπεύδω να προϊδεάσω τον αναγνώστη ότι ίσως θεωρήσει πολλές από τις τοποθετήσεις που ακολουθούν ιδιαιτέρως αιχμηρές και κάποιους χαρακτηρισμούς υπέρ το δέον καυστικούς (ή και ενοχλητικούς). Θα εντυπωσιασθεί όμως ο αναγνώστης του κειμένου αυτού από την ακρίβεια της ρηξικέλευθης ανάλυσης της παθογένειας της νεοελληνικής κοινωνίας και του νεοελληνικού κράτους και την σχεδόν ανατριχιαστική διορατικότητα με την οποία προοικονομούσε προ εικοσαετίας  όσα επακολούθησαν, θεωρώντας ήδη από τότε , ότι χρονικά περιθώρια δεν υπάρχουν: «στην Ελλάδα δεν υπάρχουν πια περιθώρια για μισόλογα και διακριτικούς υπαινιγμούς».

                                         Η σημερινή Ελλάδα αποτελεί περίπτωση φθίνοντος έθνους

Η σημερινή Ελλάδα αποτελεί ακριβώς περίπτωση φθίνοντος έθνους, το οποίο εκλαμβάνει τις έμμονες μυθολογικές του ιδέες για τον εαυτό του ως ρεαλιστική αυτεπίγνωση. Δεν είναι διόλου περίεργο ότι η ψυχολογική αυτή κατάσταση συχνότατα παρουσιάζει συμπτώματα παθολογικού αυτισμού γιατί το απαραίτητο υπόβαθρο και πλαίσιο της υγιούς αυτεπίγνωσης είναι η γνώση του ευρύτερου περιβάλλοντος κόσμου, μέσα στον οποίο καλείται να δράσει ένα ατομικό ή συλλογικό υποκείμενο, αποτιμώντας κατά το δυνατόν νηφάλια τις δυνατότητες του και υποκαθιστώντας τη νοσηρά εγωκεντρική αρχή της ηδονής με τη φυσιολογικά εγωκεντρική αρχή της πραγματικότητας. Όπως οι κατώτεροι ζωικοί οργανισμοί, έτσι και οι σημερινοί Έλληνες αντιδρούν με έντονες αντανακλαστικές κινήσεις μονάχα σ’ ό,τι τους ερεθίζει άμεσα και ειδικά· οι δηλώσεις κάποιου «φιλέλληνα» στη Χαβάη ή κάποιου «μισέλληνα» στη Γροιλανδία (κι ας μη μιλήσουμε καθόλου για τα όσα παρεμφερή μαθαίνει κανείς από τις Βρυξέλλες ή την Ουάσιγκτον) ευφραίνουν ή εξάπτουν, αναλόγως, τα πνεύματα πολύ περισσότερο απ’ ό,τι τα απασχολούν τα ουσιώδη, αν και συχνά αφανή, μεγέθη της πολιτικής και της οικονομίας.

Game over?

Πληθαίνουν τις τελευταίες ημέρες οι αναλύσεις στον ελληνικό, αλλά κυρίως στον διεθνή τύπο που εμφανίζουν την Ελλάδα οδηγούμενη, ως άλλη Ιφιγένεια,  στο θυσιαστήριο για να καταστεί πολιτικά εφικτή και να προχωρήσει η προώθηση μιας ολοκληρωμένης και πιο συνεκτικής απάντησης στην ευρωπαϊκή κρίση χρέους στην κατεύθυνση της εμβάθυνσης της οικονομικής και πολιτικής ενοποίησης της Ευρώπης, συγκροτώντας μια ένωση «των προθύμων και των ικανών», και αποβάλλοντας, εξαιρώντας, αποκόπτοντας την «ιδιάζουσα», «ανίατη» περίπτωση της  χώρας μας (σχετικές ανησυχίες και εκτιμήσεις έχουν εκφρασθεί και από τον γράφοντα σε περισσότερο ανύποπτο χρόνο).

H μοναξιά της Ιστορίας

( άλλως «η πιο γλυκιά πατρίδα είναι η καρδιά…»¹ )

      γράφει ο Νικήτας Π. Κακκαβάς*/ Καρδιολόγος

                                      e-mail:nickcardio@yahoo.gr

«Ελεύθερο κυλάει το νερό στο ποτάμι.

Προχωράει σταθερά, συγκρατημένο.

Ακοίμητοι φρουροί οι όχθες

αποτρέπουν κάθε παρέκκλιση.

Απλό δείγμα δημοκρατίας.

Ωραία δοσμένο απ’ τη φύση

Σάββας Θ. Γαβριηλίδης- Δείγμα δημοκρατίας

Ήταν ρατσιστικό ή όχι το «τιτίβισμα» της Ελληνίδας αθλήτριας που της κόστισε τον αποκλεισμό από τους Ολυμπιακούς αγώνες; Φταίνε μόνο οι ξένοι για την αυξημένη εγκληματικότητα στην Ελλάδα; Εν τέλει ο Έλληνας πάσχει από τον «φόβο του ξένου» ή ο ρατσισμός είναι «αλλοδαπή» έννοια στην «παλαιόθεν φιλόξενη» Ελλάδα; Είμαστε ή όχι ο «περιούσιος λαός» και μας απειλούν προαιώνιοι εχθροί; Και αφού εμείς μιλάμε με τέτοια ευκολία για «γυφτοσκοπιανούς»,  «Ρωσσίδες που έχουν μέσα τους την πουτανιά», «Αλβανούς που έχουν το κακό μέσα τους», «μαφιόζους Βούλγαρους» κοκ, πόθεν το δικαίωμα να διαμαρτυρόμαστε που οι Γερμανοί μας χαρακτηρίζουν «τεμπέληδες», «διεφθαρμένους», «ζητιάνους» και μας ταξινομούν στα P.I.G.S.;

Πολύς λόγος γίνεται γύρω από τα παραπάνω και πολλά άλλα ανάλογα ζητήματα τον τελευταίο καιρό. Δυστυχώς σε τούτες τις μέρες που ζούμε, ακούγονται ηχηρότερες οι ακραίες φωνές. Μεταξύ αυτών και οι φωνές  των εθνικιστών και των  - κατά δήλωση μόνο -  υπερπροοδευτικών.

Περιμένεις φυσικά, αναγνώστη μου, μετά από αυτές τις εισαγωγικές παραγράφους να διαβάσεις και την τοποθέτηση μου. Αλλά, υπομονετικέ μου αναγνώστη, θα κάνω μια ντρίπλα με δεξιοτεχνία παλαίμαχου ποδοσφαιριστή. Ήδη βλέπω να ακροβολίζονται οι κάθε λογής φανατικοί  με την σωληνοειδή αντίληψη - τοποθετήστε τους όπου θέλετε, στα αριστερά ή στα δεξιά μου - για να με λιθοβολήσουν. Δεν την πατάω ξανά, δεν θα φανερώσω ό,τι σκέφτομαι δημοσίως, καραδοκούν οι κάθε λογής «κουκουλοφόροι», ένθεν και εκείθεν.  Δηλώνω, λοιπόν,  εξαρχής ότι για τέτοια λογής ζητήματα «εν οίδα, ότι ουδέν οίδα». Αντί δοκιμιακού λόγου θα σου  διηγηθώ μια ιστορία. Και όποιος καταλάβει, κατάλαβε.

Πρόκειται για μια παλιά ιστορία, την διάβασα ή μου την διηγήθηκαν, δε θυμάμαι. Την έβγαλε σήμερα στην όχθη του μυαλού μου κάποιος αφρισμένος συνειρμός. Αλήθεια ή ψέματα, μην με ρωτάτε τέτοιες ώρες.

Σαν έπεσε ο κομμουνισμός στην Αλβανία και άνοιξαν τα σύνορα, φεύγανε λεωφορεία από τα Γιάννενα παστωμένα με Έλληνες που πήγαιναν να ψάξουν τα κόκαλα των δικών τους, αυτών που χάθηκαν στον πόλεμο του ’40. Γεροντάκια κυρίως, μανάδες και πατεράδες από κάτι παλικαράκια που χάθηκαν – στην κυριολεξία! – σε κάποιο χιονισμένο βορειοηπειρώτικο λιβάδι. Είχαν μάθει πως  παλιά οι Αλβανοί τα είχαν μαζέψει όπως-όπως, άλλα σε κουτιά από ρέγγες, άλλα σε μικρά κρασοβάρελα, άλλα σε μεταλλικά δοχεία από λαδομπογιές.  Κάποια πέταξαν στη θάλασσα, μερικά τα έθαψαν άγνωστο που και αλλά τα είχαν στοιβάξει σε παλιές σιταποθήκες, σε υπόγεια, σε στάβλους… Με λίγα δολάρια ή αν ήσουν τυχερός και έπεφτες σε καλόψυχο άνθρωπο, μπορούσες να βρεις τα λείψανα του δικού σου ανθρώπου, για να τα επιστρέψεις στην πατρίδα. Να φτιάξεις ένα τάφο της προκοπής, να ‘χεις να κλαις καθώς πρέπει τον νεκρό σου. Να βρει το παλικαράκι σου ανάπαυση μισό αιώνα μετά.

Στερεότυπα: Από την πνευματική οκνηρία στον εμπράγματο φασισμό

Οι ρίζες του φασισμού τρέφονται από τον ναρκισσισμό της ομάδας

                                           Εrich Fromm

Όταν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί μαζί μας, τόσο το χειρότερο για την... πραγματικότητα
                                                   Αγνώστου

«Ήταν κάποτε ένας Γερμανός, ένας Ιταλός και ένας Έλληνας....»


Τι κοινό έχουν ο καταιγισμός απαξιωτικών δημοσιευμάτων και δηλώσεων για τη χώρα μας, η αποδιαρθρωτική λειτουργία του κοινωνικού αυτοματισμού, τα ατυχώς φιλοπαίγμονα «τιτιβίσματα» επίδοξων ολυμπιονικών, η «νικηφόρα ειμαρμένη του DNA» ντοπαρισμένων τέως ολυμπιονικών, ο ...«Πίου» και οι ...ξανθιές; Την παγίδευση της σκέψης, της διάνοιας και του συναισθήματος στο ψυχοπνευματικό έλος των στερεοτύπων.

H δημοκρατία στο...καντράν

Tις τελευταίες εβδομάδες κυριαρχεί στον διεθνή τύπο η αποκάλυψη του κολοσσιαίου σκανδάλου χειραγώγησης του διατραπεζικού επιτοκίου αναφοράς LIBOR (London Interbank Offered Rate) από τη βρετανική τράπεζα Barkleys, η οποία συμφώνησε να καταβάλει πρόστιμο 450 εκ. δολλαρίων για διακανονισμό της υπόθεσης με τις αμερικανικές και τις βρετανικές αρχές, ενώ ο επικεφαλής της Bob Diamond υποχρεώθηκε να παραιτηθεί. Η υπόθεση της Barkleys είναι ενδεχομένως  η κορυφή του παγόβουνου, καθώς θεωρείται σίγουρο ότι το σκάνδαλο εμπλέκει και άλλους διεθνείς τραπεζικούς κολοσσούς όπως η Citigroup, η Deutsche Βank, η J.P. Morgan, η HSBC, η UBS, υπό την έννοια της διαμόρφωσης ενός καρτέλ για τη χειραγώγηση του επιτοκίου αναφοράς. Το LIBOR, που θεωρείται το μεγαλύτερο χρηματοοικονομικό εργαλείο παγκοσμίως, καθορίζεται στο Λονδίνο από τον μέσο όρο των προβλέψεων των διατραπεζικών επιτοκίων 18 μεγάλων τραπεζών και καθορίζει το κόστος δανεισμού για τράπεζες, επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα σε ολόκληρο τον κόσμο. Υπολογίζεται ότι ρυθμίζει δάνεια και χρηματοοικονομικά προϊόντα (από στεγαστικά δάνεια και επιτόκια πιστωτικών καρτών έως κάθε είδους παράγωγα) αξίας 360 τρις δολλαρίων. Aλλαγή του κατά μόλις 0,1% τον χρόνο ισοδυναμεί με ποσό 300 δις δολλαρίων. Κατά την εκτίμηση του πρώην υφυπουργού Εμπορίου των Η.Π.Α. Robert Shapiro  «αυτό μπορεί να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη υπόθεση απάτης εις βάρος καταναλωτών στην ιστορία».

Pairi-daéza*

Δεν είναι η πρώτη φορά που δημοσιεύω κείμενο του Νικήτα Κακκαβά (καλού φίλου και συναδέλφου) στο παρόν ιστολόγιο, και κάθε φορά αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά και τιμή. Πρόκειται, κατά την ταπεινή μου γνώμη για έναν πραγματικά ταλαντούχο πεζογράφο, που συγκινεί γνήσια και ανεπιτήδευτα. Λόγος ρέων και αβίαστος, καίτοι - ή ίσως διότι- είναι εμφανώς δουλεμένος, ευαισθησία και ακρίβεια στη σκιαγράφηση των χαρακτήρων, βλέμμα που ακουμπάει σε «αντιηρωικές» όψεις του βίου, αναδεικνύοντας το βουβό μεγαλείο της καθημερινότητας. Eν αναμονή έκδοσης της -εξαιρετικής- συλλογής διηγημάτων του «το Ποτέ και το Τίποτα» (εκδόσεις Ιδιωτική Οδός), μπορεί κανείς να διαβάσει ένα κάπως διαφορετικά καλοκαιρινό και δραματικά «επίκαιρο» διήγημα, στη μέση αυτού του σίγουρα διαφορετικού θέρους. Καλή σας ανάγνωση.






                                                                                Pairi-daéza*

Ο Νίκος δέχεται στο γραφείο ένα τηλεφώνημα από τον Κεχαγιόγλου, κολλητό του Παναγιωτίδη, γνωστού τοκογλύφου από την Πολίχνη. Το μεσημέρι δεν γυρίζει στο σπίτι του από το γραφείο και καταλήγει στην παραλία της Άφυτου.

* στην Περσική: περίκλειστος κήπος, στα ελληνικά: παράδεισος

 «…κι άλλοι, οι πιο τολμηροί, βουτάνε μέχρι το βυθό και ψάχνουν ανάμεσα σ’ αμμόλοφους και πεδιάδες ν΄ ανακαλύψουν βυθισμένα πλοία, χαμένες πολιτείες»
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΑΚΑΡΟΓΛΟΥ - «Λευκό του βυθού»

Σκέψεις

Το βιβλίο αυτό δεν γράφθηκε με τη φιλοδοξία να εκδοθεί. Δεν έχει καν τη δομή, τη συγκρότηση και την εσωτερική συνοχή ενός πονήματος που φιλοδοξεί να ερμηνεύσει ή έστω να εξιστορήσει την κρίση. 

Μοιάζει περισσότερο με ημερολόγιο καταστρώματος εν μέσω θυέλλης.

Καταγράφει την εξέλιξη των σκέψεων, των προβληματισμών, της αγωνίας, της επίμονης αμφιθυμίας του γράφοντος, καθώς η κρίση εισβάλει στις ζωές των νεοελλήνων παρασέρνοντας βεβαιότητες, ευκολίες, ερμηνευτικά σχήματα, ιδεολογικές αγκυλώσεις, μεταβάλλοντας τις υλικές ορίζουσες του βίου, ξεθεμελιώνοντας τις όποιες σταθερές της κοινωνικής συγκρότησης. Τα θέματα που θίγονται εναλλάσσονται, η εκάστοτε επικαιρότητα είναι παρούσα, αλλά όχι πάντα σε πρώτο πλάνο, ο χρόνος -ως διάσταση- διαμορφώνει την οπτική και σμιλεύει τις απόψεις. Οι αμφιβολίες είναι συχνά περισσότερες από τις θέσεις, τα ερωτήματα που τίθενται περισσότερα από τις υποτιθέμενες απαντήσεις.

Σχέδιο εξόδου της Γερμανίας από το ΕURO... (2012)

Πριν από τον αγώνα της εθνικής μας ομάδας με την αντίστοιχη της Ρωσίας ήταν λίγοι οι Έλληνες φίλαθλοι (και ο γράφων δεν συμπεριλαμβανόταν σε αυτούς) που ανέμεναν νικηφόρο αποτέλεσμα. Τα προγνωστικά ειδικών και μη, όμως, ανατράπηκαν και η μαχητικότητα των ποδοσφαιριστών μας υπερίσχυσε της κλάσης και του ταλέντου των μάλλον υπεροπτών αντιπάλων τους. Παρά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη επιτυχία ήταν αποτέλεσμα ομαδικής προσπάθειας μιας πειθαρχημένης, σφριγηλής και δυσκολοκατάβλητης ομάδας, ακόμη και το μάτι του πλέον αδαούς περί τα ποδοσφαιρικά θεατή του αγώνα εύκολα διέκρινε τους δύο πρωταγωνιστές της ανέλπιστης νίκης: τον Γιώργο Καραγκούνη και τον Γιώργο Σαμαρά. Πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές περιπτώσεις ποδοσφαιριστών, που αντιπροσωπεύουν θαρρώ, δύο κατά κάποιο τρόπο διαφορετικές κουλτούρες. 

Yπάρχει και η Δευτέρα…

Διανύουμε το τελευταίο εικοσιτετράωρο προ των νέων εθνικών εκλογών και έχω την αίσθηση ότι οι περισσότεροι πολίτες θα προσέλθουν στις κάλπες κουρασμένοι από την πολύμηνη προεκλογική περίοδο και ιδιαίτερα ανήσυχοι για το μέλλον –άμεσο και απώτερο- της χώρας, των ιδίων και των οικογενειών τους. Η πραγματική οικονομία βρίσκεται σε τελικού σταδίου προθανάτια κατάσταση, τα δημόσια έσοδα έχουν καταρρεύσει, τα ταμειακά διαθέσιμα του κράτους εξαντλούνται, κρίσιμοι τομείς ακόμη και για την φυσική υπόσταση των πολιτών όπως η υγεία, η ενέργεια, η δημόσια ασφάλεια αποδιαρθρώνονται και η κοινωνία, εν πολλοίς σε κατάσταση νευρικής κρίσης, δείχνει σημάδια διάρρηξης των αρμών της με φαινόμενα αυτοδικίας και βίας να καταγράφονται σχεδόν καθημερινά.

Πόση ελευθερία δικαιούνται οι εχθροί της ελευθερίας;

Με αφορμή την απρόσμενη για πολλούς εκλογική επιτυχία της Χρυσής Αυγής στις προ μηνός εκλογές (όχι πάντως για τον γράφοντα, αν και δεν έχει νόημα να παριστάνω τον μετά Χριστόν προφήτη), τα «Εγέρθητω», την προ ημερών τηλεοπτική επίδειξη «ανδρισμού» του άτυπου υπαρχηγού της, αλλά και την εκρηκτική άνοδο της ακροδεξιάς στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, θυμήθηκα ένα κείμενο, που είχα γράψει πέρυσι τον Αύγουστο, μετά το μακελειό στη Νορβηγία και βρίσκοντας ότι είναι επίκαιρο, αποφάσισα να το αναδημοσιεύσω.

Παράλληλα στην ίδια ανάρτηση αναδημοσιεύω και ένα παλιό προφητικό κείμενο του Μάνου Χατζηδάκι, γραμμένο το 1993, και το οποίο έφερε πάλι στο φως ο Μιχάλης Γελασάκης στον ιστότοπο musicpaper.gr

Προς αποφυγή τυχόν παρερμηνειών, δεν συγκρίνω τις σκέψεις που εκφράζω με αυτές του Μ. Χατζηδάκι, αλλά θέλω να δώσω τη δέουσα έμφαση στη βασική κατά τη γνώμη μου παράμετρο: η μάχη εναντίον του φασισμού και του νεοναζισμού σε όλες τους τις εκφάνσεις δεν είναι ζήτημα ιδεολογικών διακηρύξεων ή κομματικών επιλογών, είναι καθημερινή μάχη με τις προκαταλήψεις μας, με τα σκοτάδια της ψυχής μας, με τον ίδιο μας τον εαυτό ενίοτε.

                                     Πόση ελευθερία δικαιούνται οι εχθροί της ελευθερίας;

Τις πρώτες ώρες μετά το μακελειό στη Νορβηγία η πιθανότερη εκδοχή για τον/τους δράστη/ες εφέρετο να ήταν κάποια ακραία ισλαμιστική-τρομοκρατική οργάνωση. Σύντομα ξεκαθάρισε ότι επρόκειτο για Νορβηγό, λευκό και χριστιανό τον Anders Behring Breivik, ο οποίος αυτόματα θεωρήθηκε παράφρων, μανιακός δολοφόνος, για να προκύψει τελικά ότι δεν είχαμε να κάνουμε με έναν διαταραγμένο αλλά με έναν φανατικό ιδεολόγο, εθνικιστή, ισλαμοφάγο, αντικομμουνιστή. Βοηθούσης της οικονομικής κρίσης καθώς και της όξυνσης των μεταναστευτικών πιέσεων οι ακραίες εθνικιστικές και ρατσιστικές αντιλήψεις και οι πολιτικοί σχηματισμοί που τις πρεσβεύουν κερδίζουν έδαφος και καταγράφουν ανοδικά εκλογικά ποσοστά σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές χώρες ακόμη και στις πλουσιότερες και παραδοσιακά κοινωνικά και πολιτικά ανεκτικές χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά (Φινλανδία, Ολλανδία, Σουηδία, Δανία).

E.O.Π.Υ.Υ. (Υγεία) υπό κατάρρευση. Μια εναλλακτική πρόταση (Μέρος Β΄)

(Όταν, προ εβδομάδος, δημοσίευσα το πρώτο μέρος αυτού του άρθρου, έκανα λόγο για τη σοβαρή πιθανότητα ενός άμεσου κραχ στο χώρο της υγείας. Δυστυχώς μια μερική επιβεβαίωση της συγκεκριμένης εκτίμησης ήρθε ένα-δύο εικοσιτετράωρα αργότερα, όταν προέκυψε με εκρηκτικό τρόπο το ζήτημα των φαρμάκων των καρκινοπαθών. Πρόκειται για θέμα σοβαρό, θλιβερό και ενδεχομένως απολύτως ενδεικτικό του τι έπεται. Οι μικροπολιτικοί καβγάδες που ξέσπασαν -μεσούσης βέβαια της προεκλογικής περιόδου- δεν αποτελούν θέμα του παρόντος σημειώματος- αλλά αναδεικνύουν, για μία ακόμη φορά, πόσο δύσκολο είναι σε αυτή τη χώρα, να αναζητήσουν πολιτικά κόμματα και εμπλεκόμενοι κοινωνικοί και επαγγελματικοί φορείς κοινούς τόπους για την αντιμετώπιση οποιουδήποτε προβλήματος, όσο εκρηκτικό και επείγον και αν είναι....
Ίσως μόνο στα ελληνικά η λέξη συμβιβασμός έχει αυτονόητα αρνητικό εννοιολογικό πρόσημο).


E.O.Π.Υ.Υ. (Υγεία) υπό κατάρρευση. Μια εναλλακτική πρόταση (Μέρος Β΄)

Κλειστά Ενοποιημένα Νοσήλεια-ΚΕΝ

E.O.Π.Υ.Υ. (Υγεία) υπό κατάρρευση. Μια εναλλακτική πρόταση (Μέρος Α΄)

Στις αρχές του τρέχοντος έτους ξεκίνησε και επισήμως η λειτουργία του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ). Πρόκειται για ένα φιλόδοξο και ορθολογικό στη σύλληψη του εγχείρημα, που προέβλεπε τη συγχώνευση των κλάδων υγείας  αρχικώς των κυριοτέρων (ΙΚΑ, ΟΓΑ, ΟΑΕΕ-ΤΕΒΕ, ΟΠΑΔ-Δημοσίου) ταμείων και ακολούθως και των υπόλοιπων για να δημιουργηθεί ένας οργανισμός που θα καλύπτει ασφαλιστικά στο υγειονομικό σκέλος 9,5 εκατομμύρια ασφαλισμένους και θα μπορεί να διαπραγματεύεται από δεσπόζουσα (πρακτικά μονοπωλιακή) θέση με τους πάσης φύσεως προμηθευτές υπηρεσιών υγείας τις καλύτερες και υψηλότερου δυνατού επιπέδου υπηρεσίες (για τους ασφαλισμένους) στο χαμηλότερο δυνατό κόστος. Η καλπάζουσα οικονομική κρίση, η κατάρρευση των εσόδων των επιμέρους ταμείων από εισφορές, τα συσσωρευμένα υπέρογκα χρέη των ταμείων που τον συναπαρτίζουν, η δραστική περικοπή της κρατικής χρηματοδότησης και η προχειρότητα (με επικράτηση λαϊκίστικων αντιλήψεων) στο σχεδιασμό του, έχουν οδηγήσει τον ΕΟΠΥΥ σε οικονομικό αδιέξοδο και προ της κατάρρευσης σε 5 μόλις μήνες από την έναρξη της λειτουργίας του. Ήδη οι φαρμακοποιοί έχουν εξαγγείλει διακοπή της πίστωσης στον Οργανισμό (στους ασφαλισμένους, δηλαδή), προς την ίδια απόφαση οδηγούνται και οι συμβεβλημένοι ιατροί (με παράλληλη ενδεχόμενη δικαστική διεκδίκηση των οφειλών που ξεπερνούν πλέον τα δύο έτη), διαγνωστικά κέντρα και ιδιωτικές κλινικές αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους (σε εργαζόμενους και προμηθευτές) και απειλούνται με λουκέτα, ελλείψεις βασικών φαρμάκων καταγράφονται στην αγορά καθώς και υλικών στα νοσοκομεία. Πρόκειται για εξαιρετικής κρισιμότητας ζήτημα: απειλείται στην ουσία η υγειονομική ασφαλιστική κάλυψη 9,5 εκατομμυρίων πολιτών. Eπιπρόσθετα, η αδυναμία του ΕΟΠΥΥ να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του απειλεί με οικονομικό κραχ το σύνολο των υγειονομικών δομών της χώρας, δημόσιων και ιδιωτικών, πρωτοβάθμιων, δευτεροβάθμιων και τριτοβάθμιων, οδηγώντας ενδεχομένως στην ανεργία ή/και την ανέχεια εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους στον χώρο αυτό.

28 Μαϊου 1979

Σαν σήμερα, πριν από 33 χρόνια υπεγράφη στο περιστύλιο του Ζαππείου η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (τότε Ε.Ο.Κ.). Οι παλαιότεροι θα θυμούνται, ότι τις προηγούμενες ημέρες οι εργάτες δούλευαν νυχθημερόν, για να προλάβουν να ασφαλτοστρώσουν τη διαδρομή που θα ακολουθούσαν οι ξένοι ηγέτες από το αεροδρόμιο του Ελληνικού, ενώ οι φοίνικες στη Λ. Συγγρού φυτεύθηκαν κυριολεκτικά σε ένα βράδυ (το προηγούμενο).
Διανύουμε μια εξαιρετικά δύσκολη και κρίσιμη περίοδο για τη χώρα, αλλά και συνολικά για την Ευρωπαϊκή Ένωση της οποίας το οικονομικό και το όποιο πολιτικό οικοδόμημα δείχνει να κλονίζεται από τη δίνη της οικονομικής κρίσης. Οι πολιτικές ηγεσίες σε ελληνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο φαντάζουν ανεπαρκείς για το χειρισμό της βαθειάς και περίπλοκης κρίσης, δείχνουν να βρίσκονται διαρκώς πίσω από τα γεγονότα και παράμετροι της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ζωής στην ήπειρο, που τις θεωρούσαμε δεδομένες (ειρηνική συμβίωση και συνεργασία των λαών, στοιχειώδες κράτος πρόνοιας, σεβασμός των ατομικών δικαιωμάτων, νομική προστασία της εργασίας) τίθενται υπό αίρεση, ενώ ο ευρω-σκεπτικισμός ενισχύεται και οι παλαιοί σκληροί εθνικισμοί ξαναφουντώνουν.
 
   Η Ελλάδα παγιδευμένη στη μέγγενη του υπέρογκου χρέους, της ύφεσης, της παραγωγικής αποσάρθρωσης και της πολιτικής αστάθειας φαίνεται μέρα με την ημέρα να αποκλίνει όλο και περισσότερο ψυχικά, πολιτικά και πολιτιστικά από τους «εταίρους» της. Αν αυτό είναι μια πορεία αναστρέψιμη είναι δύσκολο να προβλεφθεί. Προσωπικά, δεν αισιοδοξώ. Έτσι κι αλλιώς, το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής κοινωνίας έμαθε να αντιλαμβάνεται την Ευρώπη κυρίως ως πηγή επιδοτήσεων ή φθηνών πιστώσεων και η εν πολλοίς αναπόφευκτη πλέον λιτότητα (ισοπεδωτική πάντως και άδικη ως προς την κατανομή της) φουσκώνει τα πανιά ενός νέου αντι-ευρωπαϊσμού, ενώ και στις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες η -ενίοτε στα όρια του ρατσισμού- ρητορική περί του ελληνικού «μαύρου προβάτου»  ενισχύεται καθημερινά.

Mάνταμ Μέρκελ: «Τι δεν καταλαβαίνεις;..»

Πρέπει εξαρχής να ομολογήσω ότι ο τίτλος του κειμένου είναι, σε σχέση με το περιεχόμενο του, κάπως παραπλανητικός και, υπό την έννοια αυτή, θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ενδεχομένως και φθηνιάρικα πιασάρικος. Νομίζω όμως, ότι μια χιουμοριστική θέαση των γεγονότων και των προσώπων δεν βλάπτει γενικά, αλλά και ειδικά αυτή τη μάλλον ζοφερή περίοδο, και θα παρακαλούσα τον αναγνώστη υπό αυτό το πρίσμα να δει τον τίτλο, αλλά και τη συνοδό εικόνα. Δεν έχω, λοιπόν, την πρόθεση να ασχοληθώ σοβαρά ή ειρωνικά, όπως συνηθίζεται τις τελευταίες ημέρες, με τον αρχηγό του ΣΥ.ΡΙΖ.Α., ούτε με τη γλωσσομάθεια του, ούτε με τις ευρωπαϊκές περιπέτειες του, ούτε με τη μάλλον ατυχώς χιουμοριστική προειδοποίηση που απηύθυνε στον νεοεκλεγέντα πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας. Εκείνο όμως, που νομίζω ότι αξίζει μιας περαιτέρω εξέτασης, είναι η φαινομενικά ακατανόητη παραίνεση(;)- απαίτηση(;) της Γερμανίδας καγκελαρίου στον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας για παράλληλη με τις εκλογές διενέργεια δημοψηφίσματος με θέμα την παραμονή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη. Παρά τη χαλαρή διάψευση της εν λόγω συζήτησης από τη καγκελαρία, δεν υπάρχει, νομίζω, καμία αμφιβολία ότι το συγκεκριμένο διάβημα της  γερμανικής πλευράς έγινε. Είναι επίσης αφελές να υποθέσει κανείς ότι οι Γερμανοί δεν ήξεραν ότι η συζήτηση αυτή θα διέρρεε και θα δημοσιοποιείτο. Και εύλογα διερωτάται κάποιος, τι επιδίωκε η γερμανική πλευρά με την ενέργεια αυτή. Διότι, αν μεν υποθέσουμε ότι το δημοψήφισμα αυτό τελικώς διεξήγετο, και μάλιστα ταυτόχρονα με εθνικές εκλογές, το πιθανότερο είναι ότι θα αναιρούσε τον δημοψηφισματικό χαρακτήρα που τείνουν να λάβουν ή που επιθυμούν να προσδώσουν σε αυτές οι εκλογές οι υποτιθέμενες "φιλοευρωπαϊκές" πολιτικές δυνάμεις και απελευθερωμένα (τρόπον τινά) πολλοί εκλογείς θα ψήφιζαν ΝΑΙ στο ευρώ στη μία κάλπη και κάποιο "αντιμνημονιακό" κόμμα στην άλλη!

Στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας*

Γιατί εξαφανίσθηκαν οι δεινόσαυροι;
Γιατί, όταν ο Νώε πρότεινε στο τελευταίο ζευγάρι δεινοσαύρων να μπει στην κιβωτό, αυτοί  απάντησαν: Δεν μπαίνουμε, αν δεν έλθει και ο...Τσίπρας.


-Είπε, λέει, ο Βενιζέλος τον Τσίπρα αλαζόνα!
-Σοβαρά, ε; Nα δεις που στο τέλος θα τον πει και..χονδρό.


Τελευταίας εσοδείας σύντομα ανέκδοτα




-Με ποιους είσαι ρε; (αγριεμένα) Με μας ή με τους άλλους;
-Mεε...με ...σας (φοβισμένα).
-Ναι, αλλά εμείς...είμαστε οι άλλοι.


Παλαιό, διαχρονικό, σύντομο ανέκδοτο  

Η ψήφος σας προωθείται...

   Δεν ξέρω αν οι αριθμοί λένε πάντα όλη την αλήθεια, δεν ξέρω καν αν υπάρχει μία και μάλιστα ολόκληρη αλήθεια, αλλά βρήκα ότι η παρακάτω αριθμητική προσέγγιση του εκλογικού αποτελέσματος αποδίδει μια σημαντική πτυχή της ερμηνείας του: «Το ποσοστό της ανεργίας στην Ελλάδα είναι υψηλότερο από το ποσοστό που έλαβε οποιοδήποτε κόμμα συμμετείχε στις τελευταίες εκλογές». Η χώρα διανύει τον πέμπτο συνεχόμενο χρόνο ύφεσης (πρόκειται πιθανότατα περί ενός θλιβερού ιστορικού παγκοσμίου ρεκόρ) χωρίς ορατό ορίζοντα ανάκαμψης, το σωρευτικά απωλεσθέν Α.Ε.Π. υπερβαίνει πια το 18%, η ανεργία εκτινάχθηκε μέσα σε 2-3 χρόνια από μονοψήφια νούμερα στο 21,7% (επισήμως), ένας στους δύο νέους είναι άνεργος, εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες στερούνται οιουδήποτε εισοδήματος, ακόμη περισσότερες ασφαλιστικής κάλυψης, ενώ η πτώση του βιοτικού επιπέδου και των υπολοίπων υπερβαίνει τις 20 ποσοστιαίες μονάδες. Θα ήταν πραγματικά αδιανόητο μια τέτοια βίαιη μεταβολή των στοιχειωδών υλικών προϋποθέσεων και οριζουσών του βίου των πολιτών να μην παράξει μια σοβαρή μεταβολή των πολιτικών ισορροπιών. Η απότοκη της χρεοκοπίας ακύρωση του μεταπολιτευτικού κοινωνικού συμβολαίου, μεταξύ μιας εν πολλοίς πνευματικά οκνηρής και σε πολλές περιπτώσεις απόλυτα διεφθαρμένης πολιτικής ελίτ και μιας καθολικά φοροδιαφεύγουσας, αποχαλινωμένα καταναλωτικής και κατά πλειοψηφία αντιπαραγωγικά δραστηριοποιούμενης κοινωνίας, οδήγησε ευρύτατα κοινωνικά στρώματα σε μια πρωτόγνωρη πολιτική χειραφέτηση από την παραδοσιακή τους εκλογική συμπεριφορά. Οι νέοι «πολιτικά απελεύθεροι» αγανακτισμένοι του περσινού θέρους, μπορεί να αποχώρησαν άπρακτοι από τις πλατείες, αλλά φαίνεται πως εκεί διαμόρφωσαν μια νέου τύπου πολιτική συνείδηση και συμπεριφορά: οι γαλανόλευκες μούτζες της «πάνω πλατείας» βρήκαν πολιτική στέγη στο ακροδεξιό πατριδοκάπηλο (έως και ναζιστικό) άκρο του πολιτικού φάσματος και η «αμεσοδημοκρατική» ουτοπία της «κάτω πλατείας» φαίνεται πως βρήκε έκφραση σε κάποια από τις συνιστώσες του ΣΥ.ΡΙΖ.Α..

Το jukebox.. της κάλπης

Kυριακή πρωί, Κυριακή εκλογών, ξύπνησα με ένα ανεξήγητο κέφι και μια διάθεση να ακούσω μουσική. Να βυθιστώ στους ήχους, τις μελωδίες, τους στίχους που έχουν εγγραφεί στη μνήμη και την ψυχή και πάνε και έρχονται μέσα σου υπενθυμίζοντας ότι η τέχνη έχει ένα μαγικό τρόπο να συμπυκνώνει το συναίσθημα, να αποδομεί τη σοβαροφάνεια, να δίνει φτερά στη σκέψη , όταν οι συλλογισμοί μοιάζουν αδιέξοδοι. Αποφάσισα λοιπόν σήμερα να μην γράψω δομημένες σκέψεις, επιχειρήματα και κομψευόμενα λεκτικά σχήματα, αλλά να σας προσκαλέσω σε ένα μικρό μουσικό ταξίδι, κάτι σαν ένα  jukebox.. της κάλπης, έτσι για να ανεβούμε λιγάκι.

Προεκλογικός «διάλογος»: (Παρα)πολιτικά έπεα πτερόεντα

Πολιτική είναι η διαχείριση των συμβόλων
                                         Francois Mitterand 


Όταν οι λαοί αποτυγχάνουσι, δεν ερωτώσι, και καλώς κάμνουσι, αν έπταισαν αι κυβερνήσεις, αλλά το πρώτον των έργον είναι να τας ρίψωσι
                                      Ελευθέριος Βενιζέλος


Ψήφισε αυτόν που υπόσχεται λιγότερα. Θα είναι ο λιγότερο απογοητευτικός
                                                  Βernard Baruch*                                                   
                                                                                                                                   
                                                                                    Αν σας πει κάποιος ότι ανήκει στην Αριστερά,        
                                                                                    ρωτήστε τον: Aριστερά μπαίνοντας ή αριστερά  
                                                                                    βγαίνοντας;
                                                                                                                                    Τζίμης Πανούσης


   Yπάρχει ένα καίριο και χρόνιο πρόβλημα με τον πολιτικό διάλογο στη χώρα, ως προς τον τρόπο που διεξάγεται, αλλά και -κυρίως-ως προς το περιεχόμενο του: επικεντρώνεται κατά κύριο λόγο στο πολιτικό σκηνικό και πολύ λιγότερο -ενίοτε καθόλου- στην πολιτική ως ουσία,  ήτοι στην πολιτική ως επεξεργασμένο, ρεαλιστικό και εφαρμόσιμο σχέδιο οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, στην πολιτική ως εργαλείο επίλυσης προβλημάτων, στην πολιτική ως διαδικασία βελτίωσης των όρων, υπό τους οποίους οι πολίτες δίνουν τη μάχη της προσωπικής τους προκοπής και δημιουργίας. Το πρόβλημα αυτό αποκαλύπτεται σε όλο του το μεγαλείο κατά τη διάρκεια και αυτής της προεκλογικής περιόδου. Η διεξαγόμενη προεκλογική συζήτηση αφορά σχεδόν αποκλειστικά επί χάρτου μετεκλογικά σενάρια (με βάση εικασίες ή/και «πληροφορίες» -άλλη ανοησία πάλι αυτή με την απαγόρευση δημοσιοποίησης των ούτως ή άλλως διεξαγόμενων δημοσκοπήσεων- για τα ποσοστά των κομμάτων) και τη συμμετοχή σε αυτά του ενός ή του άλλου κόμματος, του ενός ή του άλλου προσώπου, του ενός ή του άλλου «πρωθυπουργίσιμου». «Ισχυρή εντολή», «αυτοδύναμη Ελλάδα», «κυβερνώσα Αριστερά» και υποθετικοί σχηματισμοί υποθετικών κυβερνητικών σχημάτων, μεταξύ απρόθυμων ή αταίριαστων και αλλόκοτων εταίρων, δίνουν και παίρνουν στα τηλεοπτικά στούντιο, ενώ έξω από αυτά, τα προβλήματα διογκώνονται και η ύφεση ισοπεδώνει ζωές, καριέρες, οικογένειες.

Yστερόβουλος« αντιλαϊκισμός»

Με το παρόν σημείωμα κλείνει μια ιδιότυπη τριλογία αναρτήσεων, στην οποία αποπειράθηκα να πραγματευθώ το ζήτημα του λαϊκισμού και των επιδράσεων-επιπτώσεων του στην πρόσφατη ιστορική  διαδρομή αλλά και τη ζώσα πραγματικότητα της ελληνικής κοινωνίας.
 Στην κατακλείδα του προηγούμενου σημειώματος ισχυρίσθηκα ότι: «ο λαϊκισμός είναι πολυπρόσωπος και πολυπλόκαμος, διαπερνά οριζόντια  το σύνολο σχεδόν του πολιτικού φάσματος, της λεγόμενης διανόησης και της τέχνης και δεν είναι πάντα εύκολα αναγνωρίσιμος και αντιμετωπίσιμος. Μπορεί να έχει γίνει τρόπον τινά της μόδας να επιτίθεται κανείς στους αντιπάλους του χαρακτηρίζοντας τους λαϊκιστές, οι εύκολες όμως φραστικές καταδίκες δεν αντιμετωπίζουν το φαινόμενο. Είναι δε απολύτως αναποτελεσματικός και ο αφ' υψηλού αντιλαϊκισμός της κοινωνικο-οικονομικής και τεχνοκρατικής ελίτ». Ξαναδιαβάζοντας τις γραμμές αυτές αντιλήφθηκα ότι το κύριο πρόβλημα με τον «αφ’ υψηλού αντιλαϊκισμό» δεν είναι ότι είναι αναποτελεσματικός, αλλά ότι είναι υστερόβουλος.

21η Απριλίου- Γιώργος Σεφέρης για τη δικτατορία

Σαν σήμερα πριν από 45 χρόνια καταλύθηκε η δημοκρατία. Η θλιβερή επέτειος είναι πολύ πιθανό -ειδικά φέτος- να περάσει στα ψιλά. Για κάποιον ανεξήγητο λόγο -ειδικά φέτος- αυτή η μέρα μου έφερε στο νου τον Γιώργο Σεφέρη.

                                                             Από Βλακεία (Επίγραμμα)

                               Ελλάς· πυρ! Ελλήνων· πυρ! Χριστιανών· πυρ!
                                     Τρεις λέξεις νεκρές. Γιατί τις σκοτώσατε;


                    Γιώργος Σεφέρης (Χειρόγραφο Oκτώβριος 1968)

«Προκόβουμε καταπληκτικά».

Φράση γεμάτη σαρκασμό γραμμένη στο ημερολόγιο του, κάτω από την ημερομηνία της 21ης Απριλίου 1967. Ο Γιώργος Σεφέρης από την πρώτη στιγμή δεν είχε αυταπάτες.

Στα πρώτα χρόνια της δικτατορίας είχε επιλέξει τη σιωπή και την άρνηση να δημοσιεύει δουλειά του στην Ελλάδα. Δύο χρόνια πριν το θάνατό του, στις 28 Μαρτίου 1969, αποφασίζει να μιλήσει για πρώτη φορά δημόσια. Η δήλωσή του κατά της δικτατορίας στο BBC έκανε μεγάλη αίσθηση στην Ελλάδα και το εξωτερικό, και ο Σεφέρης παύθηκε από πρέσβης επί τιμή, ενώ του απαγορεύτηκε και να κάνει χρήση του διπλωματικού του διαβατηρίου.

Δήλωση

Οι πολλαπλές όψεις του λαϊκισμού

Δεν υπάρχουν θεσμοί, παρά μόνο ο κυρίαρχος λαός
                                    Ανδρέας Παπανδρέου


Δύο είναι οι εχθροί της πολιτικής και του πολιτισμού: O λαϊκισμός και ο ελιτισμός
                                         Μάνος Χατζιδάκις


Who is society? There is not such thing! There are  individual men and women and there are families
(Δεν υπάρχει κοινωνία, υπάρχουν μόνο άτομα και οικογένειες)
                                              Μargaret Thatcher


λαϊκισμός: ιδεολογία ή στάση που εκφράζεται κυρίως στην πολιτική και στην τέχνη και που χαρακτηρίζεται από υπερβολική και μη αυθεντική λαϊκότητα: H πολιτική της κυβέρνησης / της αντιπολίτευσης κυριαρχείται από φτηνό λαϊκισμό. O ~ στην τέχνη πήρε τη μορφή της στείρας και συντηρητικής προσκόλλησης στη μεσαιωνική παράδοση. [λόγ. λαϊκ(ός) -ισμός μτφρδ. αγγλ. populism]
Λεξικό της κοινής νεολληνικής, Ιδρ. Τριανταφυλλίδη.


   Εξ αφορμής μιας ρηχής, προεκλογικά φανφαρόνικης και ψηφοθηρικά ιδιοτελούς ανακίνησης του ζητήματος της παράνομης μετανάστευσης αναφέρθηκα στο προηγούμενο σημείωμα μου σε μια εκδοχή του λαϊκισμού που αποκαλώ λαθρο-λαϊκισμό. Αποφάσισα σήμερα να ασχοληθώ κάπως ενδελεχέστερα με τις διαφορετικές εκφάνσεις του λαϊκισμού, ο οποίος κατά την εκτίμηση μου δεν είναι ούτε ένας, ούτε μονοσήμαντος πολιτικά, ούτε στενά πολιτικό ή μηντιακό φαινόμενο, ούτε πάντα εμφανής και προφανής. Ο ανωτέρω παρατεθείς λεξικογραφικός-ετυμολογικός ορισμός είναι εύστοχος και ακριβής, αν και ενδεχομένως όχι πλήρης ως προς την περιγραφή ορισμένων κρίσιμων βασικών χαρακτηριστικών της έννοιας. Θα προσπαθήσω συνοπτικά να παραθέσω κάποια από αυτά.

Νυχτερινό

Ο συνάδελφος Νικήτας Κακκαβάς είναι, κατά την ταπεινή μου γνώμη, ένα αυθεντικό συγγραφικό ταλέντο, ένας ανεπιτήδευτος μάστορας του λόγου. Σήμερα, Μεγάλη Παρασκευή, αυτή την, θαρρείς, πιο μελαγχολική Μεγάλη Παρασκευή των τελευταίων δεκαετιών, (ανα)δημοσιεύω το διήγημα του "Νυχτερινό", από την υπό έκδοσιν, εξαιρετική, συλλογή διηγημάτων "Το Ποτέ και το Τίποτα" (εκδόσεις Ιδιωτική Οδός).
Λόγος λιτός, χαμηλόφωνη υπαρξιακή αγωνία, ολιγαρκής μοναξιά, γνήσιο συναίσθημα. Διαβάζοντας σε τυλίγει η λυτρωτική συγκίνηση του ρεαλισμού της ζωής. Της ζωής που φεύγει.

                                                                                    Εύχομαι Καλή Ανάσταση σε όλους.

(Περίληψη)
Ο κύριος Μηνάς περνάει το τελευταίο βράδυ της ζωής του στην Πανεπιστημιακή Κλινική του Ιπποκρατείου, όπου νοσηλεύεται τον τελευταίο μήνα. Το πρωί η νοσηλεύτρια βάρδιας βρίσκει στο κομοδίνο δίπλα στο κρεβάτι του ένα γράμμα που είχε γράψει για τον γιο του, ο οποίος ζει μόνιμα
στη Σουηδία.

«Κανείς δεν καταλαβαίνει τον άλλο. Είμαστε νησιά στη θάλασσα της ζωής. Ανάμεσα μας κυλάει η θάλασσα  που μας ορίζει και μας χωρίζει. Όσο κι αν προσπαθεί μια ψυχή να μάθει τι είναι μια άλλη ψυχή, δεν θα μάθει παρά μόνο όσα μπορεί να της πει μια λέξη».

Φερνάντο Πεσσόα «Το βιβλίο της ανησυχίας»

Λαθρο-λαϊκισμός

Η κόλαση είναι ο άλλος

                                        Jean Paul Sartre

Έγραφα στο τελευταίο μου σημείωμα :  "αλλά αυτό, που δύσκολα θα αλλάξει, είναι η ψυχολογία, υπό το κράτος της οποίας θα προσέλθει η πλειοψηφία των συμπολιτών μας στα εκλογικά τμήματα: οργή για όσα έγιναν και φόβος για τα μελλούμενα, θα είναι, εκτιμώ, τα κυρίαρχα αισθήματα που θα εκφρασθούν. Στο σημείο αυτό βρίσκεται ενδεχομένως και το κλειδί του αποτελέσματος: αν επικρατήσει ο φόβος, πιθανότερο είναι να περιορισθούν οι απώλειες των αποκαλούμενων κομμάτων εξουσίας και να ανακτήσουν σημαντικό μέρος των δυνάμεων τους, αν πάλι το στίγμα δοθεί από την οργή για την πολιτική διεύθυνση που οδήγησε τη χώρα στα βράχια, τότε η ενίσχυση των διαφόρων εκδοχών κομμάτων διαμαρτυρίας μπορεί να λάβει πρωτοφανείς διαστάσεις". Tην εκτίμηση αυτή φαίνεται ότι συμμερίζονται και τα κομματικά επιτελεία και διαμορφώνουν ανάλογα τη στρατηγική τους: καλλιεργούν τον φόβο και προσπαθούν να στρέψουν αλλού την οργή των πολιτών. Που; Mα στους "λαθρομετανάστες", οι οποίοι μετατρέπονται τεχνηέντως σε πηγή του φόβου και υποδοχείς της οργής, με ένα αιφνίδιο αλλά ενορχηστρωμένο επικοινωνιακό μπαράζ, που επιδιώκει να αναδείξει το όντως μεγάλο και δυσεπίλυτο πρόβλημα της "λαθρομετανάστευσης" ως το κυρίαρχο πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας.

Look who´s talking (Κοίτα ποιος μιλάει)

Αλλ’ ουδέν έρπει ψεύδος εις γήρας χρόνου
                                                       Σοφοκλής


Αυτοί που είναι εναντίον της πολιτικής είναι υπέρ της πολιτικής που τους επιβάλλεται
                                                 Βertolt Brecht


Πολιτική είναι η ικανότητα να παρουσιάζεις σήμερα τι θα γίνει αύριο και να εξηγείς αύριο γιατί δεν έγινε
                                            Winston Churchill


H χώρα κατά πάσα βεβαιότητα βαδίζει πλέον προς εκλογές (άλλωστε σε πρόσφατη συνέντευξη του μας έδωσε και σχετική «άδεια» ο Wolfgang Schäuble -απομένει σε ενδεχόμενη προσεχή συνέντευξη του να μας υποδείξει και τι να ψηφίσουμε). Όλες σχεδόν οι πρόσφατες μετρήσεις των προθέσεων τις κοινής γνώμης αποδίδουν μια εικόνα έντονης ρευστότητας, αποδυνάμωσης της επιρροής των μεγαλυτέρων κομμάτων, επερχόμενου κατακερματισμού του πολιτικού σκηνικού και διαφαινόμενης εκλογικής ενίσχυσης των σχηματισμών που βρίσκονται στα άκρα του πολιτικού φάσματος (εσχάτως δε ιδιαίτερα όσων βρίσκονται στο δεξιό άκρο). Ο χρόνος βεβαίως που απομένει ως το στήσιμο της κάλπης δεν είναι λίγος και πολλές από τις ανωτέρω περιγραφείσες τάσεις δεν αποκλείεται να αναστραφούν εν μέρει, αλλά αυτό που δύσκολα θα αλλάξει είναι η ψυχολογία, υπό το κράτος της οποίας θα προσέλθει η πλειοψηφία των συμπολιτών μας στα εκλογικά τμήματα: οργή για όσα έγιναν και φόβος για τα μελλούμενα, θα είναι, εκτιμώ, τα κυρίαρχα αισθήματα που θα εκφρασθούν. Στο σημείο αυτό βρίσκεται ενδεχομένως και το κλειδί του αποτελέσματος: αν επικρατήσει ο φόβος, πιθανότερο είναι να περιορισθούν οι απώλειες των αποκαλούμενων κομμάτων εξουσίας και να ανακτήσουν σημαντικό μέρος των δυνάμεων τους, αν πάλι το στίγμα δοθεί από την οργή για την πολιτική διεύθυνση που οδήγησε τη χώρα στα βράχια, τότε η ενίσχυση των διαφόρων εκδοχών κομμάτων διαμαρτυρίας μπορεί να λάβει πρωτοφανείς διαστάσεις. Αυτή τη στιγμή δεν είναι ξεκάθαρο, τι από τα δύο θα συμβεί τελικά, ούτε είναι σαφές πως θα επιδράσει η προεκλογική εκστρατεία, αν η στάση του παραδοσιακού τύπου και των ηλεκτρονικών Μ.Μ.Ε. (που αναμένεται να στηρίξουν παντί τρόπω τα μεγαλύτερα κόμματα) θα έχει την επιρροή που είχε παλαιότερα ή θα λειτουργήσει ως μπούμεραγκ, αν θα υπάρξουν παρεμβάσεις και πιέσεις από τους δανειστές και ποια θα είναι η επίπτωση τους στη συμπεριφορά του εκλογικού σώματος, πόσο μεγάλη θα είναι η αποχή και κυρίως ποια θα είναι η σύνθεση της.

Η πατρίδα και η γλώσσα (Με τη ματιά του Οδυσσέα Ελύτη)

Έχει γίνει πολλή συζήτηση, ενίοτε δε τεταμένη και σε υψηλούς τόνους (και όχι μόνο το τελευταίο ταραχώδες διάστημα), για το τι σημαίνει ελληνικότητα, ποια είναι ή θα πρέπει να είναι η θέση και η σχέση της Ελλάδας με την Ευρώπη , και τι εν τέλει είναι ο πατριωτισμός και ιδιαίτερα στις μέρες μας. Υποθέτω ότι και σήμερα, ανήμερα της εθνικής επετείου, θα λεχθούν και θα γραφούν πολλά, τα περισσότερα εκ των οποίων φοβάμαι (και υπό το κράτος ενδεχόμενων ακροτήτων στις παρελάσεις), ότι θα είναι δογματικές υπερβολές και επικολυρικές υστερίες.
Ούτως ή άλλως η ιστορία σπάνια προσεγγίζεται με ψυχραιμία στη χώρα μας και συχνά επιδιώκεται η διέγερση του θυμικού και του συναισθήματος με στόχο την πολιτική χειραγώγηση ή την απλή ψηφοθηρία. Επειδή σε γενικές γραμμές η αντίληψη μου για την ελληνικότητα δεν περιλαμβάνει «γραμμές αίματος», DNA και αυτής της κατεύθυνσης ανάγνωση της ιστορίας και συνοψίζεται μάλλον στην (αποδιδόμενη στον Ισοκράτη, αν και υπάρχουν επ’αυτού και αμφισβητήσεις ) ρήση : «Έλληνες είναι οι μετερχόμενοι της ελληνικής παιδείας» και βασικότερο συνεκτικό του ελληνισμού γνώρισμα θεωρώ τη γλώσσα, έκρινα σκόπιμο, σήμερα, 25 Μαρτίου 2012, να αναδημοσιεύσω ένα, έως πρόσφατα ανέκδοτο, κείμενο του Οδυσσέα Ελύτη, που παρουσιάσθηκε με αφορμή την ολοκλήρωση του εορτασμού των 100 χρόνων από τη γέννηση του από το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων. Πρόκειται για ομιλία του στους Έλληνες μετανάστες στη Στοκχόλμη τον Νοέμβριο του1979, μετά την τελετή απονομής του βραβείου Νόμπελ της Σουηδικής Ακαδημίας για το έργο του.
Η ομιλία μεταφέρεται αυτούσια με την επισήμανση του Ελύτη «ότι η γλώσσα είναι ένας φορέας ήθους που, αν δεν τον υπακούσεις, θα τιμωρηθείς».

Α.Ε.Κ.

Η Α.Ε.Κ. είναι ιδέα και οι ιδέες δεν αποθνήσκουν
ποτέ.
                                  Οικουμενικός Πατριάρχης

Η σοβαρότητα είναι το μόνο καταφύγιο του ρηχού ανθρώπου
                                                      Oscar Wilde


Ωριμότητα του ανθρώπου είναι να ξαναβρίσκει τη σοβαρότητα, που είχε παιδί, όταν  έπαιζε
                                              Friedrich Nietzsche
 
Με ρωτούν συχνά καλοί φίλοι (άνθρωποι δηλαδή, που γνωρίζουν τα πάθη μου), πως είναι δυνατόν, να μην έχω γράψει κάτι για την Α.Ε.Κ.. Την απάντηση στο ερώτημα, πιθανώς δεν τη γνωρίζω πλήρως, αλλά υποθέτω ότι τελικά, αφ'ενός μου είναι δύσκολο να γράψω νηφάλια και κατά τεκμήριο αντικειμενικά (όπως συνήθως επιδιώκω στον γραπτό λόγο) για θέματα που μου προκαλούν έντονη συναισθηματική φόρτιση και αφ'ετέρου η όλο και επιδεινούμενη πορεία της ομάδας, μια πορεία που την έχει φέρει πλέον στο χείλος του γκρεμού, κάνει το θέμα ιδιαίτερα δυσάρεστο για έναν οπαδό της, και άρα δε θέλει και πολλές-πολλές κουβέντες γι'αυτό και πολύ περισσότερο να γράφει και σχετικά άρθρα. Γυρνώντας όμως σπίτι προ ημερών, άκουσα στο ραδιόφωνο, παράλληλα με την είδηση της δραματικής έκκλησης του νυν προέδρου της Π.Α.Ε. για άμεση οικονομική της ενίσχυση για να αποφευχθεί ο υποβιβασμός της, ότι συμπληρώθηκαν 35 χρόνια από  το βράδυ της 16ης Μαρτίου 1977, το βράδυ μιας πραγματικά επικής πρόκρισης στα ημιτελικά του κυπέλλου UEFA επί της αγγλικής Q.P.R. με ανατροπή μιας ήττας 3-0 στην Αγγλία με νίκη με το ίδιο σκορ στην Ν. Φιλαδέλφεια και επικράτηση με 7-6 στα πέναλτυ, το βράδυ, που στα εξίμισυ μου χρόνια συνειδητοποιούσα, ότι αυτή θα ήταν η ομάδα της καρδιάς μου (γεγονός που επιβεβαιώνει την εκτίμηση ότι μια σημαντική επιτυχία μιας ομάδας, όταν μάλιστα επιτυγχάνεται κόντρα στις προβλέψεις και με δραματικό τρόπο, «στρατολογεί» ευκολότερα νέους οπαδούς από την πατρική επιθυμία, το «ψηστήρι» του νονού ή την πλειοψηφική τάση στην αυλή του σχολείου).

Η θηλυκή πλευρά της κρίσης

Γυναίκα
Κατά που θ' απλώσουμε τα χέρια μας,
τώρα που δεν μας λογαριάζει πια ο καιρός
                            Οδυσσέας Ελύτης

Έβρισκα πάντοτε ανόητες (άνευ νοήματος δηλαδή) έως και υποκριτικές τις διάφορες "παγκόσμιες ημέρες": της γυναίκας, της μητέρας, του πατέρα, του περιβάλλοντος κ.ο.κ. Εμπορικά-διαφημιστικά πανηγυράκια με αδύναμους συμβολισμούς και χωρίς πραγματική ουσία, περνάνε, όπως έρχονται, χωρίς να αφήσουν τις περισσότερες φορές διακριτά ίχνη στις ψυχές και τις διάνοιες και κυρίως χωρίς να τροποποιήσουν επί τα βελτίω αντιλήψεις, συνήθειες και συμπεριφορές και χωρίς να αβλύνουν ή να εξαλείψουν προκαταλήψεις. Πρέπει όμως να ομολογήσω, ότι αυτή τη φορά ο πρόσφατος εορτασμός της "παγκόσμιας ημέρας της γυναίκας" είχε λιγότερη ραδιοτηλεοπτική σαχλαμάρα και λαϊφστυλίστικη ψευτογκλαμουριά από οποιαδήποτε άλλη χρονιά. Ίσως η κρίση προκαλεί μια επανεξέταση της χαζοχαρούμενα καταναλωτικής προσέγγισης όλων των θεμάτων, που είχε επικρατήσει τα τελευταία 10-15 χρόνια ή απλώς δεν υπάρχουν πλέον κέφια για τέτοιου είδους εορτασμούς. Ο φετινός όμως, πιο λιτός εορτασμός της ημέρας της γυναίκας, έφερε ξανά στο μυαλό μου, μια πτυχή της κρίσης που με απασχολεί συχνά: την ασύμμετρη επίπτωση της στις γυναίκες.

Περί δραστικής ουσίας-γενοσήμων-συνταγογράφησης

H πρόσφατη νομοθέτηση της υποχρεωτικής συνταγογράφησης δραστικής ουσίας (και όχι πλέον συγκεκριμένων σκευασμάτων με την εμπορική τους ονομασία) έχει προκαλέσει ζωηρό δημόσιο διάλογο και έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου υγείας, των ιατρικών και φαρμακευτικών συλλόγων και πάσης φύσεως ειδικών και "ειδικών". Σκοπός της παρούσης ανάρτησης δεν είναι να τοποθετηθώ επί των ρυθμίσεων που νομοθετήθηκαν, αλλά να παραθέσω τις θέσεις δύο εκλεκτών συναδέλφων επί του θέματος, που νομίζω θα βοηθήσουν τον αναγνώστη να κατανοήσει ορισμένες βασικές παραμέτρους του προβλήματος και θα φωτίσουν γνωστές και λιγότερο γνωστές πτυχές του.
Η δική μου θέση σε γενικές γραμμές είναι η ακόλουθη:  Πρέπει να καταβληθεί σημαντική προσπάθεια, ώστε η φαρμακευτική δαπάνη στην πατρίδα μας να μειωθεί δραστικά, όχι μόνο γιατί ζούμε σε μια ουσιαστικά χρεοκοπημένη χώρα, αλλά και γιατί είναι ούτως ή άλλως πολύ υψηλότερη των αντιστοίχων δαπανών προοδευμένων χωρών του δικού μας πληθυσμιακού μεγέθους. Τοποθετούμαι επίσης, επί της αρχής, υπέρ της συνταγογράφησης δραστικής ουσίας, εάν η πολιτεία δια των μηχανισμών της (Ε.Ο.Φ.) μπορεί να διασφαλίσει (και φρονώ ότι μπορεί) την ποιότητα και την βιοϊσοδυναμία των κυκλοφορούντων φαρμακευτικών σκευασμάτων.
Διατηρώ επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα των ρυθμίσεων που νομοθετήθηκαν, ως προς τον στόχο της δραστικής μείωσης της φαρμακευτικής δαπάνης. Μετά τις νομοθετικές κυβισθήσεις του περασμένου Σεπτεμβρίου, οι εισαχθείσες κάπως εσπευσμένα πρόσφατες ρυθμίσεις έχουν ορισμένα κρίσιμα πρακτικά προβλήματα (όπως η, αν μη τι άλλο, "περίεργη διαπραγμάτευση", που θα γίνεται μεταξύ φαρμακοποιού και ασθενούς για την επιλογή του σκευάσματος) και σε συνδυασμό με την απουσία ταυτόχρονης εισαγωγής θεραπευτικών πρωτοκόλλων (κατευθυντηρίων οδηγιών) συνταγογράφησης, ενδέχεται να οδηγήσουν ακόμη και σε αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης. Έχουν άραγε σκεφθεί στο υπουργείο υγείας, ότι μπορεί ξαφνικά οι ιατροί (είτε γιατί έτσι θα αισθάνονται "ασφαλέστεροι" έναντι των ασθενών τους, είτε για να μην χάσουν το άνομο "μερίδιο" τους  από το "πάρτυ", είτε και για τα δύο) να αρχίσουν να συνταγογραφούν από κάθε θεραπευτική κατηγορία φαρμάκων μόνο τα νεότερα (και ευρισκόμενα εντός "πατέντας") φάρμακα, φάρμακα δηλαδή για τα οποία δεν υπάρχουν ουσιωδώς όμοια ή γενόσημα, και που είναι πολλαπλασίως ακριβότερα, εκτοξεύοντας έτσι το κόστος της φαρμακευτικής δαπάνης;

Για τους αναγνώστες, γνώστες της αγγλικής, πλήρης ανασκόπηση του θέματος εδώ.

Aκολουθούν δύο πολύ ενδιαφέροντα (εκτιμώ) άρθρα. Θα πρέπει να σημειώσω, ότι οι απόψεις που εκφράζονται στα άρθρα των συναδέλφων, δεν με βρίσκουν κατ'ανάγκην απολύτως σύμφωνο (τουλάχιστον όχι καθ'ολοκληρίαν).

Προσωπική ευθύνη

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν πραγματικά ελευθερία, επειδή η ελευθερία προϋποθέτει ανάληψη ευθύνης, και οι περισσότεροι άνθρωποι τρέμουν την ανάληψη ευθύνης.
                                           Sigmud Freud


«Αναλαμβάνω την πολιτική ευθύνη...»*
                     Οιοσδήποτε Έλλην πολιτικός ανήρ



Αφορμή για το σχόλιο αυτό αποτέλεσαν δύο φαινομενικά άσχετες μεταξύ τους ειδήσεις: η παραίτηση του υπουργού προστασίας του πολίτη (όχι γιατί κάηκε το μισό ιστορικό κέντρο της Αθήνας ή γιατί η εγκληματικότητα έχει ξεφύγει οιουδήποτε ελέγχου πλέον), αλλά για να διεκδικήσει την ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος, και η έναρξη (πάλι) της διαδικασίας αξιολόγησης δημοσίων υπηρεσιών και υπαλλήλων (με τη «συνδρομή» Γάλλων ειδικών αυτή τη φορά) με στόχο την κατάργηση οργανισμών και υπηρεσιών και την κατόπιν «αξιολόγησης» απόλυση των υπαλλήλων τους. Αυτό λοιπόν, που κατά τη γνώμη μου, συνδέει τις δύο αυτές ειδήσεις, είναι η συνειδητοποίηση της σχεδόν απόλυτης έλλειψης κουλτούρας προσωπικής ευθύνης και αξιολόγησης του έργου και της αποτελεσματικότητας στη δημόσια διοίκηση, αλλά και την εν γένει δημόσια (και πολιτική) ζωή στον τόπο μας.

Όταν σκύβεις το κεφάλι

Τον συνηθίσαμε, δεν αντιπροσωπεύει τίποτα
Σαν όλα τα πράγματα που έχετε συνηθίσει
Και σας μιλώ γι’αυτόν, γιατί δεν βρίσκω τίποτα
Που να μην το συνηθίσατε
Προσκυνώ

                             Γιώργος Σεφέρης  (Αφήγηση)

Εν μέσω των κοινοβουλευτικών μαχών και απωλειών, διαγραφών και μεταγραφών, και κάθε είδους και τεχνοτροπίας πολιτικών πιρουετών, που συνόδευσαν την ψήφιση του νέου μνημονίου, «υπεύθυνων» και «ανεύθυνων» «εθνικών» στάσεων, νέων εκτεταμένων καταστροφών στο ιστορικό κέντρο της δύσμοιρης πρωτεύουσας από σταθερά ασύλληπτους «γνωστούς-αγνώστους», εν μέσω σχετικά συγκρατημένων (είναι η αλήθεια) αυτή τη φορά, πανηγυρισμών για το αποτέλεσμα ενός ακόμη «εθνοσωτήριου» Eurogroup, αλλά και λιγότερο έξαλλων αντιδράσεων από την αντιπολίτευση και με την κοινωνία παγωμένη και τρομαγμένη μπρος στην εφιαλτική ύφεση που έρχεται (ξέρουν όλοι πλέον τι τους περιμένει, γι’αυτό και δεν έχει πια Καστελλόριζα και ρητορείες για «θωρακισμένες οικονομίες»,  «απάνεμα λιμάνια» και «χαρτογραφημένα νερά»), υπάρχει μια είδηση (σημαντική, εκτιμώ), που πέρασε στα ψιλά των εφημερίδων και των δελτίων ειδήσεων: αναβάλλονται η μία μετά την άλλη και σε ορισμένες περιπτώσεις ματαιώνονται οι εκλογές στα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας για την ανάδειξη των συμβουλίων διοίκησης τους, όπως αυτές προβλέπονται από τον τελευταίο νόμο για την ανώτατη εκπαίδευση, που ψηφίσθηκε (θυμίζω) προ μηνών, από την ευρύτερη ίσως κοινοβουλευτική πλειοψηφία, που έχει ψηφίσει νόμο στην μεταπολίτευση. Ο νόμος αυτός του ελληνικού κράτους διακηρύχθηκε εξ’αρχής από κόμματα της αριστεράς, αλλά και από μερίδα της πανεπιστημιακής κοινότητας (φοιτητικές παρατάξεις, μέλη ΔΕΠ, αλλά και πρυτάνεις), ότι απλά «Δεν θα περάσει», και φαίνεται πως αυτό εντέλει γίνεται: Απλά, δεν περνάει. Από την αρχή, η αντίδραση στον νόμο αυτό εστιάσθηκε, αποκλειστικά σχεδόν, στον τρόπο εκλογής των πανεπιστημιακών συμβουλίων διοίκησης και των πρυτάνεων, λες και δεν υπάρχουν αλλά ζητήματα και προβλήματα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, για να συζητήσει κανείς και να καταθέσει τις απόψεις του. Αλλά έτσι είναι πάντα τα πράγματα στη χώρα αυτή: το διακύβευμα είναι η εξουσία, και εγκαταλείπεται η ουσία. Εντάξει, θα μου πείτε, εδώ διαλύεται το σύμπαν, με αυτό το θέμα βρήκες να ασχοληθείς; Ισχυρίζομαι, ότι το θέμα αυτό είναι αφ’ενός πολύ σοβαρό, αφ’ετέρου απολύτως ενδεικτικό της συνολικής μεταπολιτευτικής κοινωνικής παθογένειας που μας οδήγησε ως εδώ, και για να γίνω ίσως λίγο πιο σαφής, θα σας αφηγηθώ μια απολύτως πραγματική (που λένε και στις ταινίες) ιστορία.

Αγορά χρόνου

«Όταν πρέπει να κάνει κανείς κάτι, ο πιο κατάλληλος χρόνος είναι τώρα»

                                Francois Mitterand

«Μα ο χρόνος ο αληθινός είναι ο γιος μας ο μεγάλος και ο μικρός»

                            Διονύσης Σαββόπουλος

«Πάντα είναι ο κατάλληλος χρόνος για να κάνεις αυτό που είναι σωστό»

                                  Μartin Luther King

«Άκουσε, ο λόγος είναι των στερνών η φρόνηση

Κι ο χρόνος γλύπτης των ανθρώπων παράφορος»

                                  Οδυσσέας Ελύτης

Έβρισκα πάντα, λεκτικά άκομψη και νοηματικά αδόκιμη την έκφραση «αγοράζω χρόνο». Στην πραγματικότητα η έκφραση αυτή, που τα τελευταία χρόνια άρχισε να χρησιμοποιείται στην ελληνική καθομιλουμένη, είναι μετάφραση του αγγλικού "buy time". Στην αγγλοσαξωνική κουλτούρα και βιοφιλοσοφία τα πάντα αποτελούν δυνητικά αντικείμενο αγοραπωλησίας και υπό την έννοια αυτή, και ο χρόνος μπορεί να αγορασθεί (άλλωστε και η περίφημη φράση «ο χρόνος είναι χρήμα» στον Αμερικανό  πολιτικό και συγραφέα Benjamin Franklin αποδίδεται). Η πραγματική βέβαια έννοια της αγοράς χρόνου, είναι, ότι κάποιος, που είναι αντιμέτωπος με μια δύσκολη κατάσταση, μια αντιξοότητα ή έναν ισχυρό αντίπαλο, προσπαθεί να μεταθέσει χρονικά την ευθεία αντιμετώπιση τους, ώστε να μπορέσει να προετοιμασθεί καλύτερα ή να διαμορφώσει τις ευνοϊκότερες δυνατές γι’αυτόν συνθήκες και να αντιπαρατεθεί κατά πρόσωπο με το πρόβλημα ή τον αντίπαλο του, όταν πια οι διαμορφωθείσες ισορροπίες τον ευνοούν. Όπως συχνά συμβαίνει στον τόπο μας, όταν μεταφράζουμε έννοιες, φράσεις, πρακτικές από την εσπερία, που ενίοτε δεν είναι απόλυτα συμβατές με τη δική μας οπτική και παράδοση, είτε τις παρερμηνεύουμε, τις παρεξηγούμε και τις διαστρεβλώνουμε, είτε τις κοπιάρουμε μαϊμουδίζοντας άκριτα χωρίς να τις επεξεργασθούμε. Η νεοελληνική λοιπόν εκδοχή της αγοράς χρόνου είναι η καθυστέρηση, η αναβλητικότητα, η μετάθεση της επίλυσης των προβλημάτων από τους επόμενους και εν τέλει η άρνηση της πραγματικότητας και ο στρουθοκαμηλισμός.